Wat zijn kruiden?

Kruiden of kruidachtigen zijn gewassen met een niet-houtige stengel. Alle plan­ten die niet tot de bomen, de heesters of de zwammen behoren worden samenge­vat onder de noemer 'kruiden'. Binnen het kader van dit boek zal dat beperkte begrip wat moeten worden uit­gebreid. Zo nu en dan zal er een zijspoortje worden gemaakt naar de le­den van de plantenwereld die - strikt bo­tanisch bezien - niet tot de kruiden be­horen. Het gaat dan om stoffen die, af­komstig van bomen, schimmels of mos­sen, als geneeskrachtig of aromatisch kruid worden gebruikt.

Het geneesmid­del kinine bijvoorbeeld, dat een koorts-werende werking heeft, wordt bereid uit de bast van de kinaboom (de altijdgroe­ne Cinchona). Moederkoorn, een zwam (Clavtceps purpurea) die - vooral op rogge - woekeringen veroorzaakt, wordt in de geneeskunde gebruikt in de vorm van ergotinine, een weeénopwekkend middel. Iers mos, een roodwier (Chon-drus crispus) wordt wel in hoestdranken verwerkt.

Planten kunnen zonne-energie omzetten in voedsel, dankzij bladgroen (chloro-fyl), dat deze koolstofassimilatie moge­lijk maakt. Alle andere levende wezens betrekken hun voedsel direct of indirect van planten. Planteneters, van insekten tot zoogdieren, nemen direct plantaardi­ge voedingsstoffen op. Ze worden op hun beurt gegeten door andere dieren -vleeseters of alleseters. Die betrekken hun energie dus indirect van de planten. Gras wordt gegeten door koeien. Koeien produceren melk en vlees. Mensen eten de zuivelprodukten en de vleeswaren die van de koeien afkomstig zijn.

Zo ont­staat een voedselketen. De eerste schakel van zo'n keten wordt altijd door plant­aardige organismen gevormd. Een plant is een kleine chemische fabriek. Behalve voedsel, in de vorm van suikerverbin­dingen, bevatten planten ook andere scheikundige stoffen, die voor de mens van belang kunnen zijn. Soms zijn die stoffen giftig, bijvoorbeeld als de con­centratie te hoog is. Diezelfde stoffen kunnen echter als ze in geringe hoeveel­heden worden gebruikt, een genees­krachtige werking hebben. Planten produceren ook vaak stoffen, die zo aangenaam ruiken dat ze door de mens als reukstof worden gebruikt. De aromatische eigenschappen van planten worden ook wel benut om voedsel sma­kelijker te maken: peper, foelie, noot­muskaat en kruidnagelen bijvoorbeeld. In de Gouden Eeuw hebben die specerij­en de Nederlanden grote financiële bloei gebracht.

Maar ook gewone keuken­kruiden als tijm, salie, pimpernel en munt hebben al eeuwenlang een vast plaatsje in de keuken. Naarmate men kennismaakte met ande­re landen en daardoor met buitenlandse gerechten, werd ook de kookkunst in ei­gen land wat kruidiger. Tegenwoordig zorgen de eetgewoonten van zich in het westen vestigende vreemdelingen, even­eens voor afwisseling. Vandaar, dat de kruidige ingrediënten een steeds groter wordend assortiment vormen. In menig gezin krijgt het kruidenrek er meer en meer potjes bij.




Sitemap

Gouden tips wedstrijd Groei & Bloei magazine 25/03/2016

Irma Tap is de winnares van de ACD Prestige Piccolo kas!

Kook volgens de 80/20 regel! 18/06/2014

Een sterrenchef uit Nederland, Niven Kunz, is fervent gebruiker van groenten in zijn gerechten. Dat doet hij al sinds hij zijn ster kreeg, 10 jaar geleden.

ACD kassen: Kas, tuinkas, kweekkas, tunnelkas